Vrijheid bij Vlisco

De posters van Michiel Schuurman loop je moeilijk zonder te bekijken voorbij. De hypnotiserende prints zuigen je naar ze toe. Ze zijn gekenmerkt door een bijna mathematische perfectie, nieuwe technieken en vormen en extreem kleurgebruik. Schuurman experimenteert veel en zoekt naar de grenzen van wat mogelijk is. Hij zeefdrukt zijn werk zelf. Nu past hij zijn werkwijze toe op zijn dessinontwerp voor Vlisco, het Nederlandse textielbedrijf dat met zijn kleurrijke waxstoffen Afrika veroverde.

Michiel studeerde grafisch en typografisch design in Den Haag en aan de Rietveld Academie en is de vaste vormgever van onder meer het Amsterdamse kunstenaarsinitiatief De Service Garage en kledingontwerpster Berber Soepboer. Het Stedelijk Museum merkte zijn creatieve uniciteit al op en heeft nu zijn posters in de collectie opgenomen.

Onlangs maakte hij een belangrijke switch. Hij werkt nu namelijk voor Vlisco, het internationale modemerk dat nog altijd gebaseerd is in Helmond. De geschiedenis van Vlisco gaat terug naar 1846, toen het bedrijf begon met imitaties van de luxe Javaanse handgebatikte stoffen die zo populair waren in Nederlands-Indië. Later veroverde het de Afrikaanse markt met deze Dutch Wax-stoffen, waarvan de bonte patronen elk een eigen verhaal kregen. Tegenwoordig lanceert Vlisco vier keer per jaar een nieuwe collectie modestoffen en wordt er een gelimiteerde collectie kleding ontworpen. Deze lijn dient als inspiratie voor topdesigners als Jean Paul Gaultier, Junya Watanabe en Acne Studios, maar vooral voor West- en Centraal-Afrikaanse consumenten. De gelimiteerde lijn haakt in op de snelle ontwikkelingen van het Afrikaanse continent. Het lijkt alsof Michiel door voor Vlisco te gaan werken een heel andere weg is ingeslagen, maar uit zijn verhaal blijkt dat dit heel erg meevalt:

“Het ging heel goed met mij qua bekendheid, maar ik verdiende geen klap. Ik kreeg wel opdrachten, maar in 2010 nam het aantal sterk af. Ik was toen toe aan een nieuwe grote stap. Vlisco leek een gesloten vesting, maar toen was er ineens een vacature en besloot ik te solliciteren. Het voelde wel als een grote overgang. Ineens kwam bij mijn ontwerpen mijn naam er niet neer bij te staan. Maar mijn angst was nergens voor nodig. Ik kreeg hier juist alle ruimte. Het is veel autonomer dan wat ik ooit eerder heb gedaan, want ik heb geen opdracht, geen titel of een context voor een poster. Ik mag maken wat ik wil, mits het technisch uitvoerbaar is. Of nou ja, alles... mensenlichamen mogen niet, en slangen en ogen liggen ook bij veel Afrikaanse religies gevoelig. Er zijn zoveel religies, denkwijzen en culturen in Afrika, en je leert snel dat je van sommige dingen moet wegblijven. Zo had een andere ontwerper bij Vlisco een keer een ontwerp gemaakt met zagen erop, en dat werd niet verkocht omdat dat blijkbaar gevoelig lag bij een bepaalde groep. Maar dat maakt voor mij weinig uit, want ik werk toch al abstract. Ik heb echt een geweldige creative director (mijn dank….)Ik ben net als alle andere ontwerpers aangenomen op mijn portfolio, dus iedereen krijgt de complete vrijheid om zijn eigen stijl toe te passen.

Het ontwerpen voor Vlisco ligt dicht bij wat ik al deed. Ik werk heel erg vanuit de techniek, dus ik denk na over hoe ik deze kan inzetten om een bijzonder resultaat te bereiken. Bij Vlisco zijn hele duidelijke parameters voor het ontwerp gegeven. Het batikken biedt bepaalde mogelijkheden, maar ook de mensen voor wie je het maakt bepalen het soort ontwerp. Zo zijn de designs voor de Ghanezen heel figuratief, maar qua kleuren weer heel conservatief. In Nigeria en de moslimlanden dragen ze geen figuratieve stoffen,  maar juist wel heel kleurrijke ontwerpen. Deze stoffen zijn heel erg modieus; ze zijn elk seizoen weer anders. Vlisco heeft achthonderd dessins op voorraad liggen en die kunnen op elk gewenst moment besteld worden.

Vlisco heeft achthonderd dessins in hun assortiment, die op elk gewenst moment besteld kunnen worden, maar het maken van dessins voor de seizoens collecties vind ik het meest interessant. Omdat er ook echt mode bij komt kijken, is dat voor het ontwerpen geweldig. Het is daar toch anders dan in Europa. Vrouwen willen opvallen, de stof heeft betekenis. Door de ontwerpers wordt die betekenis er niet ingestopt. Een print met een openstaande vogelkooi stond ineens symbool voor de vrijheid van de vrouw, waarmee ze tegen een man zegt: ‘als jij uitvliegt, kan ik dat ook’. Soms worden er daar per plekke totaal andere dingen uitgehaald, zo werd een print met een lampje en een snoer geassocieerd met een telefoon. Als je stof een naam wordt toegekend, dan is dat de grootste eer die je als ontwerper kunt behalen.

Kleur is het belangrijkste bij Vlisco, de print komt eigenlijk pas op de tweede plaats. Vlisco heeft een in eigen huis ontwikkelde kleurkaart en stoffen. Je werkt soms met chemische kleuren waarvan sommige op ijs bewaard moeten worden, of andere die binnen tien minuten bederven als ze niet gebruikt worden. Sommige Afrikaanse culturele gemeenschappen hebben eigen kleuren. De Igbo in Nigeria hebben bijvoorbeeld bepaalde tinten geel, rood en indigo als stamkleuren. Deze cultuurgevonden kleuren zijn zo nauwgezet, dat als ze niet precies overeenkomen de stof wordt teruggestuurd.

Het ontwerpen gaat voor mij vooral om het oplossen van technische problemen. Met zeefdrukken doe ik heel eigen dingen, dit heeft veel meer met normen te maken. Maar daarbinnen kan ik diverse experimenten uithalen. Ik vind het heerlijk om een beetje te schudden aan het beeld van Vlisco en de rand op te zoeken van wat kan. Het grootste verschil met het maken van posters is dat stof veel bewerkelijker is. De was is heel kwetsbaar. Als er een breuk is als het door de machine komt, dan kan dat je hele ontwerp beïnvloeden. Je moet met een soepele stof werken. Ze maken eerst testprints en dan worden de fouten vastgesteld. Als het boven de foutmarge uitkomt, kan het zijn dat het ontwerp aangepast moet worden.

Een van de machines is honderdtwintig jaar oud. Als je dat ziet, voel je hoe ver de geschiedenis van het bedrijf gaat. Voor ik hier werkte, was ik nog nooit in mijn leven in een fabriek geweest. Maar dit voelt echt als een fabriek – geen gedoe met afgesloten printers en onzichtbare processen. Je ziet tandwielen, je moet laarzen aan en het ruikt er smerig. Maar elke ochtend als ik het terrein op loop, ben ik onder de indruk.

Er zijn ongeveer achthonderdvijftig mensen werkzaam bij Vlisco in Nederland (2500 voor Vlisco Group Internationaal), en allemaal, van de onderhoudsmonteurs tot de kantinemedewerkers, zijn ze ongelooflijk trots op het bedrijf. Er zijn hier verschillende generaties te ontdekken. Ik heb vier collega’s van rond de zestig die er al veertig jaar werken. Zij zijn echt iconen, met hun eigen handschriften. Sommigen werken er twintig jaar, anderen tien tot vijftien jaar. Ik ben natuurlijk een jonkie. 

In augustus 2013 komt mijn eerste ontwerp op de markt. Ik ben nu bezig met een ontwerp dat op de markt komt tijdens de Ramadan, met Arabische vlakvullingen. Dat is zo bijzonder, ik hoop dat het straks herkend wordt als mijn werk. Ik kan echt niet wachten tot het moment dat mijn stof op de markt komt en ik kan zeggen: ‘Wauw, er wordt gewoon honderd kilometer van mijn product besteld!’”

TAGS STIJL, MODE, MICHIEL SCHUURMAN, VLISCO, RIETVELD, SOEPBOER, AFRIKA, GAULTIER

Reacties

Tot nu toe zijn er geen reacties op dit artikel. Geef hier uw reactie.

Gerelateerde artikelen

mercedes-benz-magazin-subtiele_elegantie
mercedes-benz-magazin-mensen article.content.type.slideshow

Subtiele elegantie

Het blog Advanced Style van Ari Cohen is een eerbetoon aan de...

Subtiele elegantie

subtiele_elegantie

home

mb.nl

nl

mercedes-benz-magazin-the_art_of_style_|_iris_van_herpen
mercedes-benz-magazin-stijl Film

The Art of Style | Iris van Herpen

We spraken Iris van Herpen, een van Nederlands meest vernieuwende...

The Art of Style | Iris van Herpen

the_art_of_style__ir

home

mb.nl

nl

mercedes-benz-magazin-extatisch_design
mercedes-benz-magazin-stijl article.content.type.slideshow

Extatisch design

De Amsterdamse grafisch vormgevers Pinar en Viola brengen uitersten...

Extatisch design

extatisch_design

home

mb.nl

nl

s

URL kopiƫren